logo
Home Revue de presse

Exposition sur le sculpteur Chalepas

Participation de Péris Iérémiadis en 2005 à la présentation de l'exposition sur le sculpteur CHALEPAS, à Tinos, et à la réédition, aux Editions Indiktos, de "ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΙΙΙ, ΧΑΛΕΠΑΣ ΓΙΑΝΝΟΥΛΗΣ", son ouvrage conçu en 1979.

 

Présentation par Λίλα Ιωάννου Μαραγκού, la Conservatrice du Musée: 

Ο ΧΑΛΕΠΑΣ στο ΙΔΡΥΜΑ ΤΗΝΙΑΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

(ΤΗΝΟΣ 2005)



Η Α.Ε. ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας κ. Κάρολος ΠΑΠΟΥΛΙΑΣ θα εγκαινιάσει στις 15 Ιουλίου ε.έ. Έκθεση έργων του ΧΑΛΕΠΑ στο μέγαρο του Ιδρύματος Τηνιακού Πολιτισμού στην ΧΩΡΑ ΤΗΝΟΥ.
Η πρώτη μόνιμη έκθεση όλων των έργων του ΓΙΑΝ(Ν)ΟΥΛΗ ΧΑΛΕΠΑ (1851-1938), που έως πρόσφατα φιλοξενούσε το Μουσείο Τηνίων Καλλιτεχνών, πραγματοποιήθηκε χάρις στην γενναιοδωρία της Διοικούσης Επιτροπής του Πανελληνίου Ιερού Ιδρύματος Ευαγγελιστρίας Τήνου. Εκτός από την βαρυσήμαντη πράξη της επί δανεισμώ παραχώρησης όλων των έργων του μεγάλου Τήνιου καλλιτέχνη, το Πανελλήνιο Ιερό Ίδρυμα Ευαγγελιστρίας Τήνου όχι μόνον χρηματοδότησε τον καθαρισμό, την συντήρηση και την Έκθεση όλων των γλυπτών και των σχεδίων,  καθώς και των εγγράφων που φυλάσσονταν στα Αρχεία του, αλλά ενίσχυσε οικονομικά και τις εκδόσεις που συνοδεύουν την Έκθεση.
ΑΙΘΟΥΣΑ ΧΑΛΕΠΑ
Στο μέγαρο του Ιδρύματος Τηνιακού Πολιτισμού παρουσιάζεται ένα σημαντικό σύνολο έργων του Χαλεπά σε αίθουσα που φέρει το όνομα του. Έτσι στην πατρίδα του Καλλιτέχνη πραγματώνεται, έστω και εν μέρει, αυτό που πριν από μισόν αιώνα τόνιζε ο Μανόλης Χατζηδάκης : “Ο Χαλεπάς πρέπει να γίνει μόνιμο δίδαγμα γλυπτικής αρετής για τις επερχόμενες γενεές, με δική του αίθουσα στο Μουσείο Νεοελληνικής Τέχνης (Εφημερίς Ελευθερία, 6-11-1948).
στην ΑΙΘΟΥΣΑ ΧΑΛΕΠΑ εκτίθενται 21 γλυπτά, δέκα πέντε γύψινα προπλάσματα, τρία πήλινα αγαλματάκια και τρία χάλκινα έργα, καθώς και τρία σχέδια με μολύβι. Όλα, χρονολογημένα με ακρίβεια, κατανέμονται και στις τρείς περιόδους της καλλιτεχνικής του δημιουργίας.
Στα πρώτα δημιουργικά χρόνι ψινο ανάγλυφο της “Φιλοστροργίας”, της μητρικής στοργής (Φωτογραφίες 1-2), που ολοκλήρωσε το 1875 σε ηλικία μόλις 24 ετών, όταν ήταν φοιτητής στο Μόναχο (το έργο δώρησε ο ίδιος το 1920 στο Ιερό Ίδρυμα της Ευαγγελίστριας Τήνου).
Τα περισσότερα έργα χρονολογούνται στην γνωστή ως δεύτερη καλλιτεχνική περίοδο (1918-1930) , που έζησε στην γενέθλια γή, στον Πύργο της Τήνου. Όλα τα έπλασε στα δύσκολα, αλλά εξαιρετικά δημιουργικά χρόνια, που ακολούθησαν τον θάνατο της μητέρας του το 1916, όταν “ξανανέβηκε πάλι κατά θεία συγκατάβαση στον Απάνω Κόσμο...”.
Αυτά τα δέκα εννέα έργα της δεύτερης καλλιτεχνικής περιόδου (αρ.κατ.2-20), που εκτίθενται  στο μέγαρο Τηνιακού Πολιτισμού αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα σύνολα της  νεοελληνικής γλυπτικής και συγκαταλέγονται ανάμεσα στις σπουδαιότερες πλαστικές δημιουργίες της ευρωπαϊκής τέχνης. Οι συνεχείς, τολμηρές αναζητήσεις του “νεκραναστημένου” καλλιτέχνη, πραγματώνονται με πηγαίο, αποκλειστικά δικό του τρόπο, χωρίς παράλληλα στην ελληνική ευρωπαϊκή τέχνη.
Μολονότι πολλά από τα θέματα που δουλεύει στην Τήνο ανάμεσα στο 1918 και το 1922, όπως Το παραμύθι της Πεντάμορφης (φωτογραφίες), Η Μήδεια (φωτογραφία), Ο Σάτυρος με τον Έρωτα (φωτογραφία), Η κοιμωμένη Αριάδνη (φωτογραφία) είναι γνωστά από το νεανικά του χρόνια, πριν από το 1878, όταν “άλλαξε εντός του ο ρυθμός του κόσμου”.Τώρα, μετά το 1918, τα ξαναδουλεύει με εντελώς νέα σύλληψη και δυσδιάγνωστους ή αδιάγνωστους συμβολισμούς, και κυρίως με μοναδική και ανεπανάληπτη δομή και τεχνοτροπία.
Παράλληλα, ο Χαλεπάς πλουτίζει το θεματολόγιο του με ένα έργα, άλλα εμπνευσμένα από τον αρχαίο κόσμο, όπως η Προτομή της Αθηνάς (φωτογραφία) και τα αμφιπρόσωπα, η προτομή Αλέξανδρος ζών και νεκρός (φωτογραφία) και Αφροδίτη και Χωριατοπούλα και άλλα από την άδολη χριστιανική του πίστη, όπως ο Ευαγγελισμός (φωτογραφία) και Η Ηρωδιάς (φωτογραφία), που τα αποδίδει με δικό του, τελείως πρωτόγνωρο τρόπο.

> Edition 2005

Στα τελευταία χρόνια της ζωής του στην Αθήνα (1930-1938), στην γνωστή ως τρίτη καλλιτεχνική ή αθηναϊκή περίοδο, ανήκουν το γύψινο ανάγλυφο με τον Ευαγγελισμό (φωτογραφία) που έκαμε το 1936 σε ηλικία 85 χρόνων, καθώς και τα τρία σχέδια με μολύβι, εκ των οποίων τα δύο είναι ενυπόγραφα και ασφαλώς χρονολογημένα (1931 και 1936). αυτήν την λειψή εικόνα των έργων που έκμα στην Αθήνα “ο οιστρήλατος Γέρων”, κατά την λεγόμενη τρίτη καλλιτεχνική ή αθηναϊκή περίοδο, προσπαθήσαμε να συμπληρώσουμε στην Έκθεση με πανομοιότυπα αντίγραφα γλυπτών έργων του που βρίσκονται στην οικία Βασιλείου Χαλεπά και στην Εθνική Πινακοθήκη. Όλα εικονίζονται στο θαυμάσιας τέχνης λεύκωμα “ΙΙΙ Περίοδος ΓΙΑΝΝΟΥΛΗ ΧΑΛΕΠΑ”, που επιμελήθηκε ο Πέρης Ιερεμιάδης και επανεξέδωσε το Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού και η Ίνδικτος.

1979

Η ΕΚΘΕΣΗ
Στο δύσκολο εγχείρημα του καθαρισμού και της συντήρησης των έργων, της οργάνωσης της Εκθεσης, της συγγραφής και της έκδοσης του Καταλόγου συνείργησαν πολλοί.
Όλα τα γλυπτά καθαρίστηκαν και συντηρήθηκαν σύμφωνα με τις σύγχρονες προδιαγραφές από τον έμπειρο συντηρητή των ελληνικών Μουσίων Νκ. Ματούλα. Η συντήρηση των σχεδίων έγινε από την Βασ. Μπουλέρου, υπεύθυνη του νεότευκτου εργαστηρίου του Πανελληνίου Ιερού Ιδρύματος Ευαγγελιστρίας Τήνου.
Στην Έκθεση προσπαθήσαμε, όσο ήταν δυνατόν, να μην προδώσουμε το λιτό πνεύμα της τέχνης του Χαλεπά, “του νεοέλληνα καλλιτέχνη που, μ' όποιο κι'όνομα να τον καλέσουμε, θε νάτα;ν κατώτερο απ΄τη μεγαλωσύνη του...”, όπως έγραψε ο Δ. Πικιώνης. Γι' αυτό και ηθελημένα δεν ακολουθήσαμε τις επιταγές του συρμού, των σύγχρονων πολυδάπανων πολυτελών εκθέσεων με ψευδοοροφές, προθήκες και βάσεις από πανάκριβα υλικά, με χρώματα και τεχνητούς φανταχτερούς ή μυστηριακού χαρακτήρα φωτισμούς, εκτενή ενημερωτικά κείμενα και ποικίλα συνοδευτικά ενδύματα της νέας τεχνολογίας, οπτικοακουστικά, μουσική υπόκρουση, “και άλλα ηχηρά παρόμοια...”. Εκτός από τα δύο γύψινα ανάγλυφα, την Φιλοστοργία και τον Ευαγγελισμό, καθώς και τα μικρού μεγέθους χάλκινα, που στερεώθηκαν σε βάσεις σε επαφή με τον τοίχο, όλα, γύψινα προπλάσματα και πήλινα έργα, ανεξαρτήτως θέματος, σχήματος και μεγέθους, τοποθετήθηκαν το κάθε ένα σε δική του βάση, για να είναι περίοπτα, θεατά από όλες τις πλευρές. Έτσι, ο επισκέπτης μπορεί να διδαχθεί και από τις άλλες, τις συνήθως αόρατες όψεις των γλυπτών, αφού, όπως τόνισε ο Δ. Πικιώνης “εις τα έργα του Χαλεπά κρύβεται της γλυπτικής το μέγιστον μάθημα”.
Χάρις στις υποδείξεις του Π. Ιερεμιάδη, του καλλιτέχνη που προσεγγίζει το έργο του μεγάλου, “Αγίου” νεοέλληνα δημιουργού, όψι μόνον με γνώση αλλά και με βαθύτατο σεβασμό, ζεστάθηκε το ψυχρό υλικό των προπλασμάτων, ο κατάλευκος γύψος. Στον Π. Ιερεμιάδη οφείλονται οι γήϊνες αποχρώσεις του χώρου και των βάσεων των γλυπτών, που “δένουν” με τον υπάρχοντα δεσμευτικό χρωματισμό του ξύλινου και γυαλιστερού δαπέδου του χώρου. Ώρες ολόκληρες ο Πέρης πάσχισε να συνταιριάξει τα έτοιμα, τυποποιημένα χρώματα , ανακατεύοντάς τα με χώμα της τηνιακής γής΄. Τις οδηγίες του ακολούθησε πιστά ο πολυτάλαντος, ακούραστος συνεργάτης του  Ιδρύματος Γ. Φωτόπουλος.
Στον προθάλαμα της ΑΙΘΟΥΣΑΣ ΧΑΛΕΠΑ, δίδονται συνοπτικά πληροφορίες για την ζωή του καλλιτέχνη και εκτίθεται μια προσωπογραφία του, καμωμένη το 1925 στην Τήνο, στον Πύργο΄, και υπογεγραμμένη από τον συντοπίτη του ζωγράφο Νικόλαο Λύτρα. Ο πίνακας φυλασσόνταν στο Μουσείο Τηνίων Καλλιτεχνών και χάρις στην γενναιοδωρία της Διοικούσης Επιτροπής του Πανελληνίου Ιερού Ιδρύματος Ευαγγελοστρίας Τήνου συντηρήθηκε και παραχωρήθηκε επί δανεισμώ στο Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού.

Την έκθεση ΧΑΛΕΠΑ συνοδεύουν :
Επιστημονικός κατάλογος, πλούσια εικονογραφημένος, σε δύο γλώσσες, ελληνικά και αγγλικά, συνταχθείς από την καθ. Αλεξάνδρα Γουλάκη-Βουτυρά, κατ' εξοχήν ειδική στο έργο του Χαλεπά. Στον Κατάλογο τα έργα απεικονίζονται με την μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια χάρις στις εξαιρετικής τέχνης φωτογραφίες του γνωστού καλλιτέχνη-φωτογράφου Ηλία Ηλιάδη, καθώς και στον σχεδιασμό και στην φροντίδα της πολύπειρης εκδότου Λούσης Μπρατζιώτη (έκδοση του Ιδρύματος Τηνιακού Πολιτισμού, Αθήνα 2005).
“ΙΙΙ Περίοδος ΓΙΑΝΝΟΥΛΗ ΧΑΛΕΠΑ” (εκδ. Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού και Ίνδικος, Αθήνα 2005). Στο Λεύκωμα, που επιμελήθηκε ο Πέρης Ιερεμιάδης, παρουσιάζονται εικόνες γλυπτών από την τελευταία αθηναϊκή καλλιτεχνική περίοδο του Χαλεπά (1930-1938)
Φωτογραφίες δώδεκα (12) επιλεγμένων έργων σε τυπωμένη μορφή (κάρτες), και σε ηλεκτρονική μορφή ( CD).
Αφίσσα.
Πιστά, αριθμημένα αντίγραφα πέντε επιλεγμένων έργων του Χαλεπά : ΟΛΑ ΔΙΑΤΙΘΕΝΤΑΙ ΣΤΟ ΠΩΛΗΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΜΕΓΑΡΟΥ ΤΟΥ ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΤΗΝΙΑΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ.

* Στον επισκέπτη προσφέρονται δύο Ενημερωτικά φυλλάδια : για το ΙΔΡΥΜΑ ΤΗΝΙΑΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ και για την ΜΟΝΙΜΗ ΕΚΘΕΣΗ ΧΑΛΕΠΑ.
 
Λίλα Ιωάννου Μαραγκού
Καθηγήτρια της Κλασσικής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων
Αντιπρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ιδρύματος Τηνιακού Πολιτισμού

ΩΡΕΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ  της  Έκθεσης : Καθημερινή : 10 π.μ. - 2 μ.μ. Και 7 μ.μ. - 9.30 μ.μ. (Τρίτη κλειστή)

 

> Vers les expositions

> Vers Revue de presse

Joomla SEO by AceSEF